Pozytywna opinia RIO o budżecie. Rozmowa ze skarbnikiem gminy Moniką Starczewską

Pozytywna opinia RIO o budżecie. Rozmowa ze skarbnikiem gminy Moniką Starczewską

W połowie października Regionalna Izba Obrachunkowa w Katowicach wydała pozytywną opinię o wykonaniu budżetu za I półrocze 2020 r. Na temat finansów gminnych i działania działów zajmujących się budżetem rozmawiamy z Moniką Starczewską, skarbnikiem gminy.

Spowodowane epidemią ubytki w dochodach wszystkich jednostek samorządu terytorialnego są znaczne. Jak obecnie wyglądają gminne finanse?

Monika Starczewska: Dla wielu jednostek samorządu terytorialnego przygotowanie budżetu na 2020 rok było dużym wyzwaniem. Z jednej strony należało wziąć pod uwagę potrzeby i oczekiwania, a z drugiej strony aktualną sytuację finansową związaną z ubytkami w podatku dochodowym od osób fizycznych spowodowane zwolnieniem z podatku niektórych grup, podwyżki wynagrodzeń, np. w oświacie, czy podniesienie płacy minimalnej oraz podwyżki cen energii skutkujące wzrostem kosztów usług. Powodowało to dużą rozpiętość pomiędzy dochodami a wydatkami. Pomimo tych zewnętrznych uwarunkowań skonstruowaliśmy budżet, który jest stabilny i sytuacja finansowa gminy jest nadal bezpieczna. Należy pamiętać, że nadal utrzymujemy budżet na dość wysokim poziomie. Planowane wydatki wynoszą ponad 47 mln zł, czyli są dwa razy wyższe niż jeszcze kilka lat temu.

W ostatnich kilku latach dokonana została ogromna transformacja w Gminie Koniecpol. Sięgając pamięcią wstecz do przełomu lat 2013/2014, kiedy to wskutek tragicznej sytuacji finansowej gmina objęta została programem naprawczym, co z kolei spowodowało wstrzymanie wydatków  inwestycyjnych, wszelkich wydatków promocyjnych gminy, wydatków w ramach funduszu sołeckiego, nasuwa się myśl, że taka sytuacja nigdy więcej nie może się powtórzyć. Uświadamiamy sobie jednocześnie jaki ogrom pracy i zaangażowania został włożony, aby wyjść z problemów i dojść do poziomu, na którym obecnie się znajdujemy. Nie była to droga łatwa i przyjemna, a wręcz był to czas zaciskania zębów, wylewania potu i zastanawiania się jak wydać każdą złotówkę, by osiągnąć najlepszy rezultat. Nadrabianie zaległości infrastrukturalnych trwa do dziś. Realizacja ogromu zadań inwestycyjnych, różnego rodzaju projektów unijnych, realizacja wydatków w ramach ustawy o funduszu sołeckim i obsługa 24 sołectw, ale również zwiększenie wydatków bieżących na realizację zadań zleconych gminie spowodowała, że wysokość budżetu Gminy Koniecpol wzrosła niemal dwukrotnie.  Poziom wydatków wykonanych za 2013 r. wynosił 23,4 mln zł. W roku 2018 już 45,2 mln zł, a w roku 2019 - 43,3 mln zł.

Czy pieniędzy nie zabraknie? Co z inwestycjami? Jakie środki przeznaczył już Koniecpol na zapobieganie skutkom epidemii koronawirusa?

Monika Starczewska: Plan wydatków roku 2020 po zmianach wynosi ponad 47 mln zł, w tym wydatki majątkowe na kwotę ponad 8 mln zł. Wydatki majątkowe to również wydatki inwestycyjne. Dla naszego budżetu jest to kwota bardzo wysoka, ale chcemy wykonać dla mieszkańców jak najwięcej zadań. Pomimo ograniczeń związanych z epidemią w gminie Koniecpol nie wstrzymano realizacji zadań inwestycyjnych, tym bardziej, że na większość
z realizowanych zadań gmina pozyskuje środki finansowe z różnych źródeł zewnętrznych. Na zapobieganie skutkom epidemii koronawirusa w roku 2020 gmina już przeznaczyła kwotę ponad 34 tys. zł.

Gmina ma obowiązek ustawowy utrzymywać oświatę. W związku z tym budżet państwa ma przekazywać gminie pieniądze na ich utrzymanie. Czy tych środków od rządu jest wystarczająca ilość, czy gmina do oświaty musi dokładać swoje pieniądze i jakie to są kwoty?

Monika Starczewska: Oświata to niezwykle istotna pozycja w naszym budżecie. W tym roku edukacja będzie więcej kosztowała naszą gminę i co roku przeznaczamy na oświatę coraz więcej środków. Częścią oświatową subwencji ogólnej pokryjemy w 2020 roku zaledwie 45 % planowanych wydatków na oświatę, resztę musimy dołożyć ze środków własnych.

Wzrost dochodów i  wydatków, duża liczba zadań to także wzrost obowiązków i zmiany w komórkach organizacyjnych zajmujących się finansami gminy? Ile osób zajmuje się sprawami finansowymi?

Monika Starczewska: Ciągle nowe zadania to wzrost obowiązków na każdym szczeblu urzędu, co ma ostatecznie wpływ na zwiększenie ilości operacji wykonywanych w referacie finansowo – księgowym. Referat ten dokonuje sprawdzenia, ewidencji i płatności każdej umowy, faktury oraz pozostałej dokumentacji, która musi mieć odzwierciedlenie w księgach, a następnie przedstawia je w  szeregu sprawozdań budżetowych, finansowych, sprawozdań do GUS, ZUS i innych instytucji. Nieustanne zmiany w przepisach oraz nakładanie na gminy kolejnych obowiązków sprawozdawczych, w tym z najbardziej pracochłonnych wskazać należy informację dodatkową do bilansu, sprawozdanie RF-03, niestety nie pomagają. Zadaniem, które przysporzyło ogrom pracy jest chociażby prawidłowa ewidencja i rozliczenie z urzędem skarbowym podatku VAT. Jeszcze kilka lat wstecz gmina nie miała tylu obowiązków związanych z VAT. Składano kwartalne deklaracje do urzędu skarbowego. Aktualne przepisy w tym zakresie wprowadziły na gminy szereg dodatkowych obowiązków takich jak: wyliczanie indywidualnego dla każdej jednostki prewskaźnika, a po skończeniu roku wskaźnika w celu właściwego wyliczenia VAT do odliczenia, raportowanie schematów podatkowych, sprawdzanie białej listy, stosowanie metody podzielonej płatności,  sporządzanie miesięcznej deklaracji i jednolitego pliku kontrolnego, w którym od 1 października 2020 r. wymagany jest zupełnie nowy dodatkowy zakres danych, takich jak: oznaczenie wybranych towarów/usług będących przedmiotem sprzedaży nowymi kodami GTU, oznaczenie  określonych rodzajów transakcji oraz rodzaju dokumentu stanowiącego podstawę wpisu w ewidencji. W ramach wdrożenia nowego JPK_VAT wszystkie jednostki muszą przeanalizować dokonywane transakcje pod kątem nowych oznaczeń. W związku z tym należało zmodyfikować procedury wewnętrzne  i wskazać osoby odpowiedzialne za nadawanie oznaczeń. Są to kolejne czynności do wykonania, które pochłaniają czas urzędników.

Jednak starania o zwrot podatku VAT powodują dodatkowe wpływy do budżetu?

Monika Starczewska: Zgadza się, efektem tej pracy jest też pozyskanie dodatkowych pieniędzy do budżetu gminy. W ostatnich latach, po wystąpieniu do KIS o interpretacje indywidualne w zakresie możliwości odzyskania podatku VAT od niektórych inwestycji, Gminie Koniecpol udało się odzyskać pokaźne kwoty podatku VAT naliczonego. W 2015 r. – 85,2 tys. zł, w 2016 r. – 18,8 tys. zł, w 2018 r. – 128,7 tys.  zł. W roku 2019 była to już pokaźna kwota - 1.326,4 tys. zł. Jednak podkreślę, że każdy zwrot wiązał się z przeprowadzeniem czynności sprawdzających ze strony urzędu skarbowego i również angażował pracowników urzędu.

A jak to się ma do liczby zatrudnionych urzędników w komórkach zajmujących się finansami?

Monika Starczewska: Analizując listy zatrudnionych pracowników w Urzędzie Miasta i Gminy w roku 2014 i obecnie w referacie finansowo – księgowym widzimy ubytek 2 osób, który jest związany jest z osiągnieciem wieku emerytalnego i odejściem na emeryturę. W referacie podatkowym stan osobowy pozostał bez zmian, ale ilość zadań do wykonania niewspółmierna. Przykładem jest tutaj ilość kart podatkowych środków transportowych oraz osób prawnych, która wzrasta. W lutym 2017 r. odnotowano 35 czynnych kart z 125 pojazdami, w październiku 2020 r. - 62 czynne karty z 416 pojazdami. Jeśli chodzi o osoby prawne to w  lutym 2017 r. odnotowano 75 kart od osób prawnych, a w październiku 2020 r, już 102 karty. Wzrosła również ilość kart od osób fizycznych.

Czy na pracę działów finansowych mają wpływ częste zmiany prawa?

Monika Starczewska: Tak i to ogromne. Rozporządzeniami Ministra Finansów z maja oraz czerwca 2019 r. zostały wprowadzone nowe, dużo bardziej rozbudowane wzory informacji o gruntach i deklaracji na podatki od nieruchomości oraz na podatek rolny, które przysparzają podatnikom dużo problemów i wymagają zaangażowania urzędników w pomocy przy ich wypełnianiu. Przed zmianą również ewidencja gruntów w programie była mniej skomplikowana, bo odbywała się jednostkami rejestrowymi, tj. ogólnie klasami. Od lipca 2019 r. zgodnie z informacją zawartą w nowym, rozszerzonym formularzu, jest to bardziej skomplikowane i czasochłonne. Do programu wpisywane są grunty poszczególnymi działkami z podziałem na klasy, numer księgi wieczystej, powierzchnię itd. Dodatkowe czynności pracowników referatu podatkowego wynikają również z ustawy o ochronie danych osobowych i przejęcia przyjmowania wniosków oraz wydawania zaświadczeń, co kiedyś odbywało się w kancelarii urzędu. Przejęto również obsługę ubezpieczenia mienia komunalnego. Dodatkowym utrudnieniem było również odejście w ostatnich latach 3 pracowników tego referatu na emeryturę.

Skarbnikowi gminy podlega również komórka rozliczająca szkoły? Jaki jest jej zakres obowiązków?

Monika Starczewska: Początek roku 2014 to czas, w którym obok Urzędu funkcjonował Zespół Ekonomiczno-Administracyjny Szkół jako jednostka budżetowa zajmująca się obsługą dwóch szkół podstawowych oraz dwóch przedszkoli działających na terenie Gminy Koniecpol. ZEAS zatrudniał na stałe 4 pracowników, w tym dyrektora oraz głównego księgowego. Z końcem roku 2016, w związku ze zmianą przepisów, jednostka ta została zlikwidowana, a do obsługi jednostek oświatowych powołany został w Urzędzie Miasta i Gminy Referat Usług Wspólnych, podlegający Skarbnikowi Gminy. W RUW zatrudnione są  4 osoby, które oprócz obsługi 2 szkół i 2 przedszkoli obsługiwanych dawniej przez ZEAS, prowadzą dodatkowo obsługę księgową Domu Kultury oraz Centrum Integracji Społecznej w Koniecpolu.  Od września 2020 roku referat prowadzi też obsługę Samorządowego Żłobka w Koniecpolu „Wesoły Skrzat”. Ponadto RUW przejął od pracowników innych referatów obsługę dowozów uczniów oraz obsługę młodocianych. Zwiększony zakres obowiązków wynika również z obsługi SIO, rozliczania i aktualizacji podstawowej kwoty dotacji dla wszystkich jednostek oświatowych w gminie, prowadzenia rejestru przedszkoli i szkół niepublicznych, rozliczania projektów obsługiwanych jednostek.

Dziękuję za rozmowę.

Zdjęcie - źródło: Urząd Miasta i Gminy Koniecpol, koniecpol.pl